Valkyrie

Tagline: Many saw evil. They dared to stop it.

Regie: Bryan Singer
Waar: Lido, dagelijks 18:45 en 21:30 uur (check web site)

De tweede wereldoorlog is bijna voorbij, de geallieerden aan de winnende hand, wanneer Kolonel Claus Schenk von Stauffenberg (Tom Cruise) niets meer ziet in de politiek van zijn Führer. “Je bent voor Duitsland of voor Hitler. Beiden is niet mogelijk.”
Zijn twijfels vertrouwt hij zijn dagboek toe. In de volgende scene wordt zijn legerkamp bij verrassing gebombardeerd. Laag overvliegende spitfires, veel opstuivend zand en vernietigende bomexlosies. Singer is hierbij niet grafisch – het bloed spat niet van het doek. Op verwoeste jeeps en dergelijke na, lijkt de schade vooral materieel. Von Stauffenberg laat hij half levend achter.

Von Stauffenberg is niet de enige die van Hitler af wil. Een groep Wehrmacht-officieren en politici wil niets liever. En zo zien we dat een plan om het vliegtuig van Hitler op te blazen falikant mislukt. Het explosief, verstopt in een fles Cointreau, gaat niet af. Generaal-majoor Henning von Tresckow (Kenneth Brannagh) gaat uitzoeken hoe dat nou mogelijk is. Door zijn koelheid en vooral door gebruik te maken van een machtsspelletje weet hij dit fiasco op een dood spoor te laten lopen. De nazi’s hebben niets door. De moedige helden zijn door het oog van de naald gekropen.

Omdat een belangrijk man uit dit ondergrondse verzet naar het front wordt gestuurd moet zijn stoel worden opgevuld. Von Stauffenberg wordt geintroduceerd. Als hij vraagt wat er moet gebeuren met Duitsland nadat Hitler is vermoord, worden de mannen argwanend. Toch is dit natuurlijk een goede vraag. Want het vaccuüm moet immers wel worden opgevuld. En zo ontstaat een nieuw complot waarbij men gebruik zal maken van Operatie Walküre, Hitler’s eigen noodscenario dat wordt ingezet in geval van zijn overlijden.

Het plan van de coupplegers is dat Hitler in zijn bunker zal worden omgebracht door middel van een naar binnen gesmokkeld explosief. Vervolgens zullen de reservetroepen de SS’ers in Berlijn arresteren en zo de macht overnemen. Het nazi-regime wordt dus van binnenuit omver geworpen. Een geniaal idee.

Dit waar gebeurde verhaal levert genoeg materiaal op voor een onderhoudende speelfilm. En dat is Valkyrie zeker. Het is eigenlijk een traditionele oorlogsfilm waarbij nauwelijks ruimte is voor analyse maar wel voor de tegenstelling goed-kwaad. Niet dat dat een probleem is overigens. In de vaart der dingen en de spanning van het hele complot zit niemand te wachten op heftige emoties. Hoewel waarschijnlijk mede hierdoor Tom Cruise zijn rol wat mechanisch speelt. Het kost Von Stauffenberg geen enkele moeite om zijn vrouw Nina (Carice van Houten) te overtuigen. En ook in de besprekingen met zijn mede-conspiratoren is hij koel en zakelijk. Zelfs de paranoïde Hitler vertrouwt hem. Maar goed, Von Stauffenberg is dan ook behoorlijk gehavend de strijd in de woestijn uit gekomen, kortom een held.

Singer heeft zeker een interessante film afgeleverd die technisch goed in elkaar steekt. Het verhaal geeft genoeg aanleiding om te speculeren wat er gebeurd zou zijn bij het slagen van deze coup. Maar je wilt als kijker toch weten wat deze samenzweerders drijft. Natuurlijk weten wij waarom Hitler slecht was. Aandacht voor de motivatie van Von Stauffenberg en zijn medestanders had Valkyrie zeker niet misstaan en de film op een hoger plan gebracht.

Vicky Cristina Barcelona (inclusief audio)

Tag line: Life is the ultimate work of art
Regie en scenario: Woody Allen

Waar: Kijkhuis, dagelijks 21:00 uur (check web site)

Als er een regisseur is die relaties van en tussen mannen en vrouwen op spottende en humoristische wijze onder de loep kan nemen is het Woody Allen wel. Een regisseur die zijn liefde voor New York in al zijn films breed weet uit te meten. Wie herinnert zich niet Interiors (1977), Manhattan (1979) of het latere Hannah and her sisters (1986) en Crimes and misdemeanours (1989). Pas in 2005 wijkt Allen af van zijn formule om verhalen in NY te laten afspelen. Hij vertrekt naar Londen en draait er Matchpoint (2005). Dan ook krijgt hij een fascinatie voor Scarlett Johansson. Voorheen had hij als muses de fragiele en overanalyserende Mia Farrow en de frivole en aantrekkelijke Diane Keaton. Dat heeft heel wat prachtige films opgeleverd, getuige het oeuvre van de meester.

Voor VCB reist de 73-jarige schrijver/ regisseur af naar Barcelona en neemt zijn favoriete actrice Johansson mee. Verder de mooie, talentvolle Penelope Cruz die hem niet meer kan intimideren, en de onderkoelde, ietwat stoere, doch breekbare Rebecca Hall. We weten vanaf de eerste scene dat we wat gaan meemaken binnen deze intermenselijke microkosmos. Allen weet alle ingredienten te combineren als in een zomerse cocktail. Nonchalant weeft hij een web van intermenselijke relaties in de vorm van huwelijks- en persoonlijke crises. Daarbij blijft hij altijd esthetisch en vooral intellectueel. Barcelona vormt een heerlijk decor voor dit verhaal. De kleuren, de verschillende tijdstippen van een dag, de steegjes en de terrassen. Soms wordt hij zelfs bijna documentair en lijkt hij de acteurs de vrije hand te geven in hun improvisaties. Misschien ontstaan veel dingen spontaan. Met een dergelijke cast weet je dat die zich kan redden. Toch is Allen een te groots dialogenschrijver om alles uit handen te geven aan zijn acteurs.

Een voice-over (Christopher Evan Welch) verteld over Cristina’s (Johansson) zoveelste break-up met een man. Dat doet hij aan het begin van de film wanneer hij haar neerzet als een dromerig, sexy blondine met liefdesverdriet. Je voelt dat ze haar liefdesverdriet al snel zal vergeten. Vicky (Hall) is verloofd en gaat na de zomer trouwen. Ze heeft een goede opleiding en doet onderzoek naar de Catalaanse identiteit. De twee vrouwen zijn hartsvriendinnen maar op het gebied van de liefde ziijn ze erg verschillend. En nu gaan ze samen een zomer doorbrengen in Barcelona. Dat kan alleen maar leiden tot romantische situaties en vooral veel verwarring. Bij Allen blijft het ondanks alles toch altijd licht.

Allen is natuurlijk een filmer van steden. Als geen ander weet hij zijn cast op natuurlijke wijze te integreren in het straatbeeld van Barcelona. Zo kan Johanssen door de straten paraderen, met haar camera, in een strakke spijkerbroek en een wit blousje en kijken de mannen vanuit hun ooghoeken naar haar achterste. De intrigerende Javier Bardem heeft met zijn vertolking van de sexy schilder Juan Antonio geen minuut nodig om ons te overtuigen van zijn joie-de-vivre. Bardem was de ontdekking van 2008. Zijn grote doorbraak kwam in No country for old men waar hij de psychopatische moordenaar Chigurgh speelt die uit is op veel geld. In VCB is hij uit op een heus ménage a trios en dat lukt hem. Ook de overige cast is sterk: Patricia Clarkson en Chris Messina leveren mooi tegenspel voor de drie hoofdpersonen die met elkaar en ook vooral met zich zelf bezig zijn.

In vroeger werk van Allen was hij vooral autobiografisch, bij hem liepen prive en cinema door elkaar heen. Zo zitten er in zijn vroege films veel scenes verwerkt met psycho-analyse. Allen heeft zelf ruim dertig jaar drie maal per week therapie gehad. Met zijn vlucht uit NY neemt Allen ons mee naar zijn kleine wereldje van sex, cultuur, kunst en intellectualisme. De tijden, de omstandigheden, de cultuur en de locatie zijn veranderd. En Allen zien we niet meer voor de camera. Maar in de liefde is er nog niets veranderd. Dat is Allen’s geruststellende gedachte en tegelijkertijd een bittere troost.

Changeling

Tag line: To find her son, she did what no one else dared

Regie: Clint Eastwood
Scenario: J. Michael Straczynski

Waar: Trianon, dagelijks 21:30 uur (check web-site voor updates)

Never start a fight, but always finish it. Deze woorden zal Christine Collins (Angelina Jolie) tot twee maal toe uitspreken in Changeling. De film gaat over een bizar en ongelooflijk verhaal dat waar gebeurd is. Collins is een alleenstaande moeder met een negenjarig zoontje Walter die op 10 maart 1928 spoorloos verdwijnt. Na vijf maanden vindt de Los Angeles Police Department (LAPD) het jongetje terug in DeKalb, Iowa. Wanneer het kind, omringd door een mediacircus, arriveert in Los Angeles blijkt het Walter niet te zijn. De LAPD blijft echter volhouden dat dit wel haar zoon is: 'just give him a try madam..' De reputatie van de LAPD kan namelijk wel een opsteker gebruiken en een succesvol afgerond onderzoek doet het goed bij het volk. Maar Collins houdt haar poot stijf en wanneer ze de zaak in de openbaarheid brengt, gooit de politie haar in een krankzinnigengesticht met indicatie code 12, de gesloten afdeling voor vrouwen die een gevaar vormen voor de autoriteit van de LAPD. Er is één man die haar onvoorwaardelijk steunt omdat hij al jaren een virulente verbale strijd voert middels zijn radioshows. Het is Reverend Gustav Briegleb, gespeeld door de markante John Malkovich, die niet terugdeinst voor de harde hand van de LAPD.

Changeling is gebaseerd op de Wineville chicken coop murders, een serie ontvoeringen en moorden van kleine jongetjes in en om Los Angeles (Riverside county) tussen 1928 en 1930. De zaak Collins trok destijds de nationale aandacht en bracht de duistere praktijken van de Los Angeles Police Department aan het licht. Uiteindelijk zou de stadsbevolking van Los Angeles massaal de straat op gaan en werd het criminele politiekorps gezuiverd van haar corrupte top.

Het werkelijke verhaal van de Wineville chicken coop murders is nog veel onwaarschijnlijker. Gordon Northcott woonde samen met zijn oma in een boerderij in Wineville. Het veertienjarig neefje Sanford Clark, die in de film de zaak aan het rollen brengt, werd door Gordon ontvoerd, sexueel misbruikt en mishandeld nog voordat zijn ouders aangifte hadden kunnen doen bij de politie in Saskatchewan, Canada. Net als haar kleinzoon trok ook oma haar bekentenissen naderhand in. De Northcotts zijn een behoorlijk asociale en disfunctionele familie. Zo werd Gordon verwekt door zijn opa bij zijn eigen dochter Winifred en gedurende zijn jeugd sexueel misbruikt door de familie. Natuurlijk deed de zaak Wineville sidderen. Na het proces werd het stadje omgedoopt tot Mira Loma en wie er komt zal ontdekken dat alleen sommige straten nog verwijzen naar Wineville.

De scenarist Michael Straczynski, dook in de archieven om de zaak rond Christine Collins te onderzoeken. Hij ontdekte dat deze geschiedenis nog schokkender was dan die van de psychopaat Gordon Northcott. De grenzeloze macht van de politie en het geweld en de intimidatie die het korps niet schuwde liet Strazcynski een jaar lang niet los. Uiteindelijk besloot hij zijn scenario volledig te weiden aan het verhaal van de moeder omdat zij nooit opgaf een antwoord te vinden op haar vraag: 'Waar is mijn zoon?' Straczynski die vooral bekend werd met zijn science fiction televisieserie Babylon 5 (kenners zullen ontdekken dat de woorden 'never start a fight but always finish it' ook al werden uitgesproken door Captain Sheridan) ging op zoek naar een regisseur en vond Clint Eastwood. De bijna 80-jarige filmveteraan voelde zich direct aangesproken.

Changeling is aangenaam gestileerd tot in de kleinste details. Zachte tinten, veel bruin en groen en zwaar aangezette make-up met knalrode lippen. De broodmagere Jolie draagt prachtige kleren en overtuigt als de hardwerkende, alleenstaande moeder. Haar emoties weet ze goed af te wisselen met koelheid. Slechts een enkele maal slaat het door naar 'overacting'. In ieder geval bewijst Jolie dat ze heeft afgerekend met haar Lara Croft imago. Verder werken de spanningsbogen goed en heeft de film een goed ritme. Qua stijl is het een One flew over the cuckoo's nest meets L.A. Confidential: een ijzingwekkend verhaal verpakt in sfeervolle plaatjes. Wat een horrorfilm had kunnen zijn, is een 'feel good' film met als rode draad de nooit aflatende hoop van Christine Collins.

W.

Tag line: A life misunderestimated

Regie: Oliver Stone
Waar: check web-site

Oliver Stone is een bevlogen en productief filmmaker. Hij wordt vooral gedreven door politiek en de moderne geschiedenis. Een kleine greep uit zijn oeuvre:
Platoon (1986), Born on the the 4th of July (1989), JFK (1991), Nixon (1995), the People vs Larry Flint (1996).

Het is waarschijnlijk voor het eerst in de filmgeschiedenis dat een regisseur een film maakt over een ‘historische’ figuur: de 43e president van de Verenigde Staten, George Walker Bush. Een omstreden protagonist die nog in leven is. Bij het uitkomen van de film is deze president zelfs nog ‘in office’. Je moet het maar aan willen gaan. Stone doet het en dat is eigenlijk niet eens zo verbazingwekkend. Stone staat immers bekend als een regisseur die controverses niet uit de weg gaat. Bovendien deelt hij iets met George Bush. Ze zijn jaargenoten van Yale en al waren ze niet bevriend, ze kenden elkaar wel. Maar Oliver kwam uit een gewone familie en George uit een ongewone. De Bush familie is machtig en rijk. Ze stamt uit de tijd van de pilgrim fathers. De Bush familie heeft dat nooit onder stoelen of banken gestoken. Wie naar de Pieterskerk gaat zal zien dat George Bush Sr. op 17 juli 1989 de inwoners van Leiden toesprak. Een trots geslacht dus met een lange staat van dienst.

George is een charmante doch branieschopperige knul. Een niet erg intellectueel type die dus niet veel op heeft met studeren. Wetende dat zijn vader hem altijd uit de problemen haalt, loopt George er behoorlijk de kantjes van af. Stone zet Bush neer als een bevoorrechte jongen met een alcoholverslaving die liever lol maakt dan aan serieuze zaken denkt. Hij heeft zeker niet het profiel van een stoere, hard werkende, door het noodlot getergde held. Integendeel. Het maakt niet uit hoe erg George de zaken verprutst, vader is er altijd om hem te redden. De verhouding tussen vader en zoon wordt in W. best aangezet. Zo wordt duidelijk dat George eigenlijk ook niet altijd blij is met het feit dat hij het nooit goed kan doen bij zijn vader. Hij voelt dat hij niet de favoriete zoon is van poppy, zoals hij zijn vader noemt. Vader daarentegen ergert zich continu aan zijn oudste zoon. Wanneer George weer eens naar zijn kantoor komt omdat hij problemen heeft, dan kan vader het niet nalaten om te zeggen dat hij geen Kennedy is maar een Bush en dat hij zich ook zo moet gedragen. Pas rond zijn veertigste knapt er iets in het leven van George. Hij wordt streng gelovig en overtuigt van zijn voorbestemming. Uiteindelijk wordt hij zelfs president van de Verenigde Staten!

W. heeft een hoog tempo en springt behoorlijk heen en weer in tijd. Centraal staan de buitenlandse politiek, het creeeren van het concept 'de as van het kwaad' en de inval in Irak van 20 maart 2003 (operatie 'Iraqi Freedom') naar aanleiding van de mogelijke aanwezigheid van massavernietigingswapens. Binnen de republikeinse staf ontstaat verschil van mening. Vooral Powell en Rumsfeld zitten elkaar behoorlijk in de haren. Daar door heen monteert Stone cruciale momenten uit George's verleden (George's ontgroening op Yale, George in de gevangenis, George die wegloopt bij zijn baas, etc.). Het zijn vooral de Witte Huis momenten die een satirische uitwerking hebben. Dat heeft ongetwijfeld te maken met het feit dat al deze mensen actueel zijn.

Josh Brolin is over het algemeen genomen zeer geloofwaardig als George Bush. Vooral visueel oogt hij vanuit bepaalde camerastandpunten als twee druppels water met de echte George. Zo nu en dan is zijn acteren iets te 'gemanierd'. Maar goed, iemand immiteren blijft onnatuurlijk en zeker wanneer de persoon in kwestie zo bekend is als de president van de V.S.
Brolin overtuigt het meest wanneer hij als een acteur instinctmatig vertrouwt op de camera en zich rustig houdt. Het camerawerk en de montage getuigen van klasse en doen denken aan grote cineasten als Stanley Kubrick. De rest van de cast lijkt verbluffend veel op de echte personages: Richard Dreyfuss als VP Dick Cheney, Scott Glenn als Ronald Rumsfeld, Ellen Burstyn als Barbara Bush en James Cromwell als Bush Sr. Stuk voor stuk zijn ze overtuigend.

Ondanks het groot vakmanschap waarmee de film is gemaakt blijft W. hinken op twee benen. Het satirische en het belangwekkende zitten elkaar zo nu en dan in de weg. Sommige scenes zijn ongetwijfeld authentiek. George Bush staat bekend als een eenvoudige geest met een gevoel voor humor. En dat komt in W. zeker uit de verf. Sommige van zijn uitspraken zijn legendarisch. Voor de belangrijkste man van de wereld zijn dit misschien niet de goede kwaliteiten. Na het zien van W. blijkt George sympathiek maar simpel. Hoe het mogelijk is geweest dat hij president kon worden, die vraag wordt helaas niet beantwoord...of toch?