No one was supposed to get hurtRegie: Sidney Lumet
Waar: Kijkhuis, dagelijks 21:45 uur (check web site voor updates)
De 83 jarige meesterregisseur Sidney Lumet is terug met een thriller over morele en emotionele vernietiging. Misschien is deze New Yorkse misdaadfilm wel de beste film uit zijn oeuvre. Before the devil knows you’re dead is een verhaal waarbij de slachtoffers en de daders uit een en dezelfde familie komen. Hierdoor krijgt het verhaal iets claustrofobisch en onontkoombaars. Qua opzet heeft het overeenkomsten met een Griekse tragedie. Hoewel, in Before the devil knows you’re dead komt het kwaad niet voort uit een of ander metafysisch plan. Het verdorvene is hier een direct gevolg van de fouten in het menselijk karakter: hebzucht, jaloezie, ijdelheid – in dit geval raken twee broers steeds meer verstrikt in de door hen zelf veroorzaakte ellende.
De titel van de film: Before the devil knows you’re dead komt van een Iers troostgezegde: “May you have food and raiment, a soft pillow for your head; may you be 40 years in heaven, before the devil knows you're dead.” (Moge je voedsel en kleding hebben, een zacht kussen voor je hoofd: moge je 40 jaar in de hemel zijn voordat de duivel doorheeft dat je dood bent). Twee broers, de sluwe Andy (Philip Seymour Hoffman) en de naïeve Hank (Ethan Hawke) hebben allebei dringend geld nodig. De eerste omdat hij er een paar dure behoeftes op nahoudt en getrouwd is met een bimbo (Marisa Tomei) die graag veel geld uitgeeft. De tweede omdat hij alimentatie moet betalen en niet, zoals zijn broer, een 6-cijferig salaris opstrijkt. Andy, de oudste van de twee, komt met een plan om de juwelierszaak van hun bejaarde ouders te overvallen. Een kat in het bakkie want de ‘ins & outs’ zijn bekend, ze weten waar het alarm zit en waar alle sleutels zich bevinden. Bovendien zal de verzekering van pa en ma alles vergoeden. Andy zal echter niet actief meedoen omdat hij alle eigenaren van de aangrenzende winkels kent en dus niet het risico kan lopen herkend te worden. Hank, die aanvankelijk twijfelt aan dit bizarre plan, is belast met de uitvoering. Hij maakt daarbij een cardinale fout door maatje Bobby (Brian O’Byrne) er bij te betrekken. Dit overlegt hij niet met Andy. Bobby neemt, tegen de afspraak in, wel een geladen vuurwapen mee. De overval mislukt vreselijk en vanaf dat moment werken Andy en Hank zich steeds verder in de nesten.
Middels een niet chronologische verhaallijn regisseert Lumet zijn cast op de voor hem bekende magistrale wijze. Door te kiezen voor deze vorm kan Lumet onder andere dieper ingaan op de motivaties van de twee broers, het slechte huwelijk van Andy en Gina en de vader-zoon relatie. Philip Seymour Hoffman, Ethan Hawke, Albert Finney, Marisa Tomei – ze acteren met alle gemak van de wereld en zijn een genot om naar te kijken. Hawke zet als de onnozele, onhandige Hank Hanson een prestatie neer die de kijker onrustig maakt. Ook Hoffman en Finney zijn magnifiek, waarbij de laatste als Engels geschoold toneelacteur zeer overtuigend overkomt als een goedgeaarde bejaarde New Yorker. Tomei als de dellerige echtgenote van Andy boeit ook al is ze als Gina oliedom. Dit zijn natuurlijk topacteurs en Lumet weet daar als geen ander gebruik van te maken. De schrijver van het scenario, Kelly Masterson, heeft zeven jaar lopen leuren met zijn script. Gelukkig zag Lumet er wat in. Er zullen maar weinig regisseurs zijn die een dergelijk verhaal zo doeltreffend kunnen vertellen. Het knappe is dat de film steunt op twee pijlers: het ene verhaal is een intrigerend familiedrama, het andere verhaal is een onderkoelde uiteenzetting van crimineel amateurisme en onhandigheid.
In de Verenigde Staten werd Before the devil knows you’re dead terecht positief ontvangen. Bij Lumet is het misdaadgenre natuurlijk in vertrouwde handen. Serpico (1973), Dog Day Afternoon (1975), The Verdict (1982) – het zijn allemaal films die hun indruk hebben achtergelaten in de filmgeschiedenis. Overigens heeft Lumet deze film gedraaid op HD video. Op een persconferentie tijdens het New York Film Festival 2007 schijnt hij gezegd te hebben dat draaien op film “a pain in the ass” was. Hij voorspelde dat wanneer filmdistributeuren en exploitanten het eens kunnen worden over een digitaal projectieformaat het celluloid voorgoed van het toneel zal verdwijnen. Het illustreert dat deze veteraan met ruim 50 jaar ervaring niet verstokt is geraakt. Het is maar te hopen dat hij nog veel films gaat regisseren.
De titel van de film: Before the devil knows you’re dead komt van een Iers troostgezegde: “May you have food and raiment, a soft pillow for your head; may you be 40 years in heaven, before the devil knows you're dead.” (Moge je voedsel en kleding hebben, een zacht kussen voor je hoofd: moge je 40 jaar in de hemel zijn voordat de duivel doorheeft dat je dood bent). Twee broers, de sluwe Andy (Philip Seymour Hoffman) en de naïeve Hank (Ethan Hawke) hebben allebei dringend geld nodig. De eerste omdat hij er een paar dure behoeftes op nahoudt en getrouwd is met een bimbo (Marisa Tomei) die graag veel geld uitgeeft. De tweede omdat hij alimentatie moet betalen en niet, zoals zijn broer, een 6-cijferig salaris opstrijkt. Andy, de oudste van de twee, komt met een plan om de juwelierszaak van hun bejaarde ouders te overvallen. Een kat in het bakkie want de ‘ins & outs’ zijn bekend, ze weten waar het alarm zit en waar alle sleutels zich bevinden. Bovendien zal de verzekering van pa en ma alles vergoeden. Andy zal echter niet actief meedoen omdat hij alle eigenaren van de aangrenzende winkels kent en dus niet het risico kan lopen herkend te worden. Hank, die aanvankelijk twijfelt aan dit bizarre plan, is belast met de uitvoering. Hij maakt daarbij een cardinale fout door maatje Bobby (Brian O’Byrne) er bij te betrekken. Dit overlegt hij niet met Andy. Bobby neemt, tegen de afspraak in, wel een geladen vuurwapen mee. De overval mislukt vreselijk en vanaf dat moment werken Andy en Hank zich steeds verder in de nesten.
Middels een niet chronologische verhaallijn regisseert Lumet zijn cast op de voor hem bekende magistrale wijze. Door te kiezen voor deze vorm kan Lumet onder andere dieper ingaan op de motivaties van de twee broers, het slechte huwelijk van Andy en Gina en de vader-zoon relatie. Philip Seymour Hoffman, Ethan Hawke, Albert Finney, Marisa Tomei – ze acteren met alle gemak van de wereld en zijn een genot om naar te kijken. Hawke zet als de onnozele, onhandige Hank Hanson een prestatie neer die de kijker onrustig maakt. Ook Hoffman en Finney zijn magnifiek, waarbij de laatste als Engels geschoold toneelacteur zeer overtuigend overkomt als een goedgeaarde bejaarde New Yorker. Tomei als de dellerige echtgenote van Andy boeit ook al is ze als Gina oliedom. Dit zijn natuurlijk topacteurs en Lumet weet daar als geen ander gebruik van te maken. De schrijver van het scenario, Kelly Masterson, heeft zeven jaar lopen leuren met zijn script. Gelukkig zag Lumet er wat in. Er zullen maar weinig regisseurs zijn die een dergelijk verhaal zo doeltreffend kunnen vertellen. Het knappe is dat de film steunt op twee pijlers: het ene verhaal is een intrigerend familiedrama, het andere verhaal is een onderkoelde uiteenzetting van crimineel amateurisme en onhandigheid.
In de Verenigde Staten werd Before the devil knows you’re dead terecht positief ontvangen. Bij Lumet is het misdaadgenre natuurlijk in vertrouwde handen. Serpico (1973), Dog Day Afternoon (1975), The Verdict (1982) – het zijn allemaal films die hun indruk hebben achtergelaten in de filmgeschiedenis. Overigens heeft Lumet deze film gedraaid op HD video. Op een persconferentie tijdens het New York Film Festival 2007 schijnt hij gezegd te hebben dat draaien op film “a pain in the ass” was. Hij voorspelde dat wanneer filmdistributeuren en exploitanten het eens kunnen worden over een digitaal projectieformaat het celluloid voorgoed van het toneel zal verdwijnen. Het illustreert dat deze veteraan met ruim 50 jaar ervaring niet verstokt is geraakt. Het is maar te hopen dat hij nog veel films gaat regisseren.
